Yuxuda qorxma uşaqlarda tez-tez rast gəlinən və valideynləri narahat edən hallardan biridir. Uşaq yuxudan qəfil oyanaraq ağlaya, qorxu hissi keçirə və ətrafı tanımaya bilər. Bu vəziyyət adətən yuxunun dərin mərhələsində baş verir və uşaq səhər oyandıqda yaşananları xatırlamaya bilər. Əksər hallarda bu vəziyyət keçici olur və ciddi sağlamlıq problemi ilə əlaqəli olmur. Lakin tez-tez təkrarlanması diqqət tələb edə bilər.
Uşaqlarda yuxuda qorxma nədir?
Uşaqlarda yuxuda qorxma gecə qorxuları və ya yuxu pozuntularının bir forması kimi qiymətləndirilir. Bu zaman uşaq tam oyanmamış vəziyyətdə qorxu reaksiyası göstərir. Gözləri açıq ola bilər, lakin ətrafla əlaqə qura bilməz.
Bu vəziyyət:
- Adətən gecənin ilk yarısında baş verir
- Bir neçə dəqiqə davam edir
- Uşaq sakitləşdikdən sonra yenidən yuxuya gedir
Valideynlərin bilməsi vacibdir ki, bu hal çox zaman uşağın psixoloji və sinir sisteminin inkişaf mərhələsi ilə əlaqəlidir.
Yuxuda qorxmanın psixoloji və fizioloji səbəbləri
Yuxuda qorxma həm psixoloji, həm də fizioloji səbəblərlə bağlı ola bilər.
Ən çox rast gəlinən səbəblər bunlardır:
Psixoloji səbəblər:
- Gün ərzində yaşanan stress və qorxu
- Yeni mühitə uyğunlaşma (bağça, məktəb)
- Valideynlə ayrılıq narahatlığı
- Həddindən artıq emosional yüklənmə
Fizioloji səbəblər:
- Yuxu rejiminin pozulması
- Yorğunluq və yuxusuzluq
- Hərarət və ya xəstəlik dövrü
- Sinir sisteminin yetkinləşməməsi
Bu amillər bir araya gəldikdə uşaqda qorxma reaksiyası daha asan ortaya çıxa bilər.
Hansı yaşlarda yuxuda qorxma daha çox görülür?
Yuxuda qorxma ən çox 2-6 yaş arası uşaqlarda müşahidə olunur. Bu dövr uşağın təxəyyülünün sürətlə inkişaf etdiyi və emosional reaksiyaların daha güclü olduğu mərhələdir. Yaş artdıqca sinir sistemi daha stabil hala gəlir və bu cür hallar tədricən azalır. Yeniyetməlik dövründə nadir hallarda rast gəlinir.
Yuxuda qorxma zamanı valideynlər necə davranmalıdır?
Valideynlərin düzgün davranışı uşağın bu vəziyyəti daha rahat keçirməsində çox önəmlidir.
Aşağıdakı məqamlar tövsiyə olunur:
- Panikaya düşməmək və sakit qalmaq
- Uşağı oyatmağa çalışmamaq
- Sakit səslə danışmaq və yanında olduğunu hiss etdirmək
- Fiziki təmasla (əlindən tutmaq, qucaqlamaq) güvən vermək
- Yuxu rejimini sabit saxlamaq
- Yatmazdan əvvəl sakitləşdirici rutinlər yaratmaq
Əgər yuxuda qorxma tez-tez təkrarlanırsa və gündəlik həyata təsir edirsə, bunu diqqətsiz buraxmayın. Sağlam Ailə-də uşaqlarda yuxu pozuntuları, psixoloji və nevroloji vəziyyətlər mütəxəssis müayinəsi ilə qiymətləndirilir, səbəbə uyğun yanaşma və tövsiyələr təqdim olunur. Burada uşağınızı rahatlıqla yoxlada və peşəkar tibbi dəstək ala bilərsiniz!